Konstruktiv nuqtai nazardan qaraganda, arxitektura yoʻnalishlari har bir davrda oʻz texnologiyasi va mahorati bilan yer yuzini shakllantirib kelmoqda. Insonning boshpanaga boʻlgan ehtiyoji bilan boshlangan bino va makon loyihalash — tuzilishi doimiy oʻzgarib, yangilanib boradigan, toʻxtovsiz harakatdagi sohadir. Bu oʻzgarish va transformatsiya texnologiyalar va talablar asosida oʻz yoʻnalishini belgilaydi. Ushbu sohalarning ustuvorliklari har bir davrda insonlarning kutganlariga qarab farqlanadi. Dastlab faqat boshpana ehtiyoji haqida soʻz borgan boʻlsa, madaniyatning rivojlanishi bilan bino va makonlarda estetik qarashlar ham faol rol oʻynay boshladi. Baʼzi davrlarda texnologiya, baʼzi davrlarda esa hukmdorlar arxitekturaga yoʻnalish berib, insoniyat madaniyati tarixini shakllantirgan. Insoniyat va madaniyat tarixini oʻqish nuqtai nazaridan arxitektura va konstruktiv hodisalar muhim ahamiyatga ega. Shu sababli SIGMA restavratsiya hamda tarixiy va eski binolarni yangilashga katta eʼtibor qaratadi.
SIGMA madaniy merosni asrash va madaniy izlarni yangi avlodlarga yetkazishda oʻtmishdan bugungacha masʼuliyatni oʻz zimmasiga olib keldi. SIGMA binoning va joyning ruhini saqlagan holda merosning davomiyligini taʼminlash uchun ishlaydi. Muhofaza tushunchasi davrlar davomida farqlansa-da, usullar oʻzgarsa-da, asosiysi merosga sodiqlikdir; bizning pozitsiyamiz va boshlangʻich nuqtamiz ham aynan shu.
Restavratsiya va yangilash loyihalari ehtiyotkorlik bilan olib borilishi lozim boʻlgan, tarixiy va texnik bilimlarni talab qiladigan nozik sohadir. Restavratsiya va yangilash oʻrtasida turli farqlar mavjud. Asliga muvofiqlik va funksiyalarga sodiq qolish restavratsiyaning eʼtibor markazidagi masalalar boʻlsa, binoni oʻzgartirish, kuchaytirish, yangi funksiya va qoʻshimcha bino bilan boyitish yangilashning eʼtibor markazidagi masalalari va mavzularidir. Restavratsiya va yangilash ishlarimizda ushbu farqni anglagan holda harakat qilamiz: tarixiy obidani madaniy meros sifatida kelajakka qoldirish uchun texnik jarayonlarga amal qilsak, yangilash ishlarida funksiya va maqsadga muvofiqlikni birinchi oʻringa qoʻyamiz.
Restavratsiya va yangilash ishlarida oʻlchov chizmalarini tayyorlash nihoyatda ehtiyotkorlikni talab qiladi. Ushbu ishlarning asosini tashkil etuvchi oʻlchov ishlarini bu sohadagi mutaxassislarimiz olib boradi. Eng zamonaviy “lazerli skanerlash” qurilmalari bilan doimiy ravishda oʻz malakasini oshirib borayotgan mutaxassislar jamoamiz bilan oʻtmishda boʻlgani kabi bugungi kunda ham ish faoliyatimiz markazida muhofaza qilinishi lozim boʻlgan madaniy boyliklarni hujjatlashtirish va asrashga qaratilgan loyihalar turadi. Bundan tashqari, BIM ( Building Information Modeling – bino axborot modellashtirish), 3 oʻlchamli lazerli skanerlash , PUA (uchuvchisiz uchish apparatlari), mobil kartografiya tizimlari kabi oʻlchash usullaridan foydalanib, eng tezkor, eng toʻgʻri va eng aniq oʻlchovlarni olgan holda ushbu loyihalarga yechimlar taqdim etamiz.
Restavratsiya loyihalarimiz uchun olingan skanerlash natijalari nuqtalar buluti bilan ishlash dasturlari yordamida masshtabli holda raqamli muhitga koʻchiriladi va tajribali restavrator arxitektorlar bilan birgalikda tegishli meʼyoriy hujjatlarga muvofiq ravishda binoning “hozirgi” holatini raqamli formatda aks ettiramiz. Oʻlchov ishlaridan soʻng binoni restavratsiya qilishda zarur boʻladigan shikastlanishlarni aniqlash tahlillari chizmalarini tayyorlaymiz va materiallar tahlilini oʻtkazamiz.
Restitutsiya — tarixiy yoki eski bino yoxud binolar majmuasining davrlar boʻyicha tahlilini oʻtkazib, bino boshdan kechirgan oʻzgarishlarni aniqlash va hujjatlashtirish ishidir. Restitutsiya loyihalarimizda 2863-sonli Madaniy va tabiiy boyliklarni muhofaza qilish toʻgʻrisidagi qonun talablarini bajaramiz va loyihani ishlab chiqamiz.
- Restitutsiya loyihasini tayyorlashda avvalo oʻz sohasining mutaxassisi boʻlgan sanʼatshunoslar, arxeologlar va tarixchilar bilan ishlaymiz hamda binoga oid sanʼat tarixi hisobotini tayyorlaymiz.
- Zarur ruxsatnomalarni olib, bino qurilgan materiallardan namunalar yigʻib (qorishma, tosh va h.k.), universitetlar yoki KUDEB (Muhofaza, amaliyot va nazorat byurosi) material laboratoriyalarida materiallar tahlili hisobotlarini tayyorlaymiz.
- Qadimiy obidalar arxivlari, namunaviy material tahlillari, bosma manbalar va, agar hayot boʻlsalar, oʻsha davrni koʻrgan shaxslardan olingan maʼlumotlar jamlanib, binoning qaysi davrda qanday boʻlganiga oid manbalarga asoslangan hisobot tayyorlaymiz va chizmalar ishlab chiqamiz.
Restavratsiya boʻyicha mutaxassislar jamoamiz va hamkorlik qiladigan universitetlardagi maslahatchilarimiz bilan birgalikda har bir alohida madaniy meros obyekti boʻyicha joyi va binoga mos, eskirish va konstruktiv tahlillarni toʻgʻri talqin qilgan holda, muayyan konsepsiya asosida restavratsiyaga kirishamiz.
Restavratsiyada mavjud binoning muammolarini toʻgʻri tahlil qilamiz va toʻgʻri tashxis qoʻyamiz. Konstruktiv jihatdan binoga zarar yetkazmaydigan aralashuv usulini tanlaymiz. Terma (gʻisht-tosh), aralash va yogʻoch konstruksiyali binolarda turli usullar bilan ishlaymiz.
Yangilash loyihalarida binoning yuk koʻtaruvchi tizimini saqlagan yoki kuchaytirgan holda mijoz talablariga koʻra binoga yangi funksiyalar beramiz yoki uning mohiyatini saqlab, faqat yangilaymiz. Yangilash ishlarida faqat binoning tashqi devorlarini saqlab qolib, ichkaridagi barcha konstruktiv tizimlarga aralashgan holda zamon talablariga javob beradigan loyihalar ishlab chiqamiz. Qisman yangilash loyihalarida binoning tashqi devorlari bilan birga ichkarida saqlanib qolinadigan boʻlinmalar va funksiyalarni aniqlaymiz, ularni yangi funksiyalar bilan uygʻunlashtiramiz, yangi boʻlinmalar qoʻshib, hajm va funksiya boʻyicha ishlarni amalga oshiramiz. Yangilash boʻyicha arxitektorlarimiz mijozimiz bilan hamkorlikda ishlab, binolarni yangi funksiyalar va yangilangan qiyofa bilan shaharga qaytadan taqdim etadi.
